De Delftsblauwe KLM-huisjes behoren tot de bekendste verzamelobjecten uit de luchtvaart. Wat in 1952 begon als een bijzondere manier om een drankje aan First Class-passagiers te serveren, groeide uit tot een collectie van inmiddels 107 genummerde miniatuurhuisjes, elk met een eigen gebouw, geschiedenis en verhaal.
Tegenwoordig worden de huisjes uitgereikt aan passagiers die intercontinentaal reizen in KLM World Business Class. Elk jaar wordt op 7 oktober, de verjaardag van KLM, een nieuw huisje aan de collectie toegevoegd.
Hoe de traditie van de KLM-huisjes begon
KLM introduceerde de eerste Delftsblauwe miniatuurhuisjes in 1952. Luchtvaartmaatschappijen waren destijds beperkt in de cadeaus die zij aan passagiers mochten geven. Volgens het bekende verhaal over het ontstaan van de huisjes vond KLM daar een slimme oplossing voor: in plaats van een los cadeau aan te bieden, werd een drankje geserveerd in een speciaal gemaakt Delftsblauw miniatuurflesje.
De huisjes waren namelijk niet alleen decoratieve miniaturen, maar ook kleine flesjes gevuld met alcoholische drank. Wat begon als een originele manier om passagiers te bedienen, groeide uit tot een van de bekendste tradities van KLM.
Van miniatuurflesje tot verzamelobject
De KLM-huisjes werden populair bij passagiers en ontwikkelden zich geleidelijk tot geliefde verzamelobjecten. Ieder huisje stelt een bestaand historisch gebouw voor of is daarop geïnspireerd. Het overgrote deel van de gebouwen staat in Nederland, al bevat de collectie ook enkele panden buiten Europees Nederland.
De serie bestaat uit grachtenpanden, pakhuizen, musea, historische woonhuizen, bedrijfsgebouwen en andere bijzondere panden. Samen vormen de miniaturen een bijzondere reis door de Nederlandse architectuur en geschiedenis.
Waarom het nummer gelijkloopt met de leeftijd van KLM
KLM werd opgericht op 7 oktober 1919. In 1994, toen de luchtvaartmaatschappij haar 75e verjaardag vierde, werd het aantal KLM-huisjes gelijkgetrokken met de leeftijd van KLM.
Sindsdien onthult KLM traditioneel ieder jaar op 7 oktober één nieuw genummerd huisje. Het aantal huisjes groeit daardoor mee met de leeftijd van de luchtvaartmaatschappij.
Op 7 oktober 2026 vierde KLM haar 107e verjaardag met de onthulling van KLM-huisje nummer 107: Wijnhoeve De Kleine Schorre in het Zeeuwse Dreischor.
KLM-huisje 107: De Kleine Schorre
De nieuwste toevoeging aan de collectie is Wijnhoeve De Kleine Schorre in Dreischor op het Zeeuwse eiland Schouwen-Duiveland.
De wijnhoeve werd opgericht in 2001 en heeft al jarenlang een bijzondere band met KLM. Sinds 2006 worden wijnen van De Kleine Schorre geschonken in KLM World Business Class. Met de keuze voor de wijnhoeve als huisje nummer 107 zet KLM Nederlands vakmanschap, ondernemerschap en innovatie centraal.
Huisje 107 is het derde Zeeuwse gebouw in de genummerde collectie, na eerdere huisjes die verbonden zijn aan Middelburg en Veere.
Wat zit er in een KLM-huisje?
KLM-huisjes zijn niet alleen keramische miniaturen: traditioneel zijn het kleine flesjes. Tegenwoordig worden de huisjes geassocieerd met Nederlandse jenever en zijn ze doorgaans gevuld met Bols Jenever.
Niet ieder KLM-huisje dat verzamelaars tegenkomen bevat alcohol. Op vluchten naar bestemmingen waar beperkingen gelden voor alcohol kunnen lege huisjes worden uitgereikt. Sommige exemplaren hebben een sticker waarop staat dat het huisje vanwege lokale douaneregels leeg is geleverd.
Oudere huisjes kunnen ook leeg zijn doordat de inhoud ooit is opgedronken of in de loop der jaren is verdampt. De aanwezigheid van een kurk en zegel en de hoeveelheid vloeistof kunnen bij vintage exemplaren daarom verschillen.
Rynbende, Henkes en Bols
De namen die op oudere KLM-huisjes voorkomen vertellen een deel van de geschiedenis van de collectie. Vroege miniaturen zijn onder meer bekend met verwijzingen naar Rynbende, gevolgd door Henkes en later Bols.
Distilleerder Simon Rynbende begon zijn onderneming in 1793. Rynbende werd in de jaren vijftig overgenomen door Henkes en Henkes werd later onderdeel van Bols. Deze veranderingen zijn terug te zien in de opschriften en etiketten op KLM-huisjes uit verschillende perioden.
Voor verzamelaars zijn deze verschillen interessant. Twee exemplaren met hetzelfde huisnummer kunnen verschillen in kleur, opschrift, bodem, zegel en andere productiedetails, afhankelijk van de periode waarin ze zijn gemaakt.
Wie maakte de KLM-huisjes?
Gedurende vele jaren werden KLM-huisjes vervaardigd door Koninklijke Goedewaagen, een Nederlandse keramiekfabrikant met een lange geschiedenis. Goedewaagen was oorspronkelijk gevestigd in Gouda en verhuisde later naar Nieuw-Buinen.
In de jaren negentig veranderden de productieafspraken en werden officiële KLM-huisjes ook buiten Nederland geproduceerd. Dit heeft onder verzamelaars soms voor verwarring gezorgd, waarbij in het buitenland geproduceerde exemplaren ten onrechte als onofficiële reproducties werden gezien.
Het land waarin een miniatuur is geproduceerd bepaalt op zichzelf dus niet of het om een origineel KLM-huisje gaat. Officiële miniaturen zijn in verschillende perioden op verschillende locaties vervaardigd.
Klassieke en nieuwere KLM-huisjes
Wie oudere en nieuwere uitvoeringen naast elkaar zet, ziet vaak duidelijke verschillen. Oudere exemplaren hebben regelmatig een lichtere blauwtint, terwijl bij veel nieuwere uitvoeringen donkerder Delftsblauw is gebruikt.
Ook de markeringen aan de onderzijde veranderden door de jaren heen. Sommige oudere uitvoeringen hebben bijvoorbeeld geen productiedatum in de bodem gegraveerd, terwijl latere huisjes aanvullende markeringen of datums kunnen hebben.
Juist deze variaties maken het verzamelen interessant. Van hetzelfde nummer kunnen meerdere authentieke KLM-uitvoeringen bestaan die zichtbaar van elkaar verschillen.
Zijn alle KLM-huisjes exacte kopieën van bestaande gebouwen?
De meeste KLM-huisjes kunnen worden gekoppeld aan een specifiek historisch gebouw. Bij enkele vroege nummers is echter nooit met volledige zekerheid vastgesteld welk pand oorspronkelijk model heeft gestaan.
In sommige gevallen noemen verschillende publicaties zelfs verschillende gebouwen. KLM-huisje nummer 6 is daarvan een goed voorbeeld: historische bronnen koppelen deze miniatuur zowel aan Het Houten Huys in Amsterdam als aan het voormalige Sint Petrus Huis in Middelburg.
Wanneer de identificatie van een huisje onzeker of omstreden is, proberen wij dit op de betreffende productpagina duidelijk te vermelden in plaats van een onbevestigde identificatie als feit te presenteren.
Speciale KLM-miniaturen
Naast de reguliere genummerde serie zijn door KLM en haar partners verschillende speciale Delftsblauwe miniaturen uitgebracht. Deze specials maken geen deel uit van de normale genummerde reeks.
Voorbeelden zijn speciale uitvoeringen van het Koninklijk Paleis op de Dam, het Platinum for Life Paleis, de Ridderzaal, het Rijksmuseum, het Scheepvaartmuseum en andere bijzondere of gelimiteerde uitgaven.
Sommige specials werden gemaakt voor een specifieke gelegenheid of groep passagiers. De Honeymoon Edition van het Paleis op de Dam werd bijvoorbeeld uitgereikt aan pasgetrouwde stellen die met KLM op huwelijksreis gingen.
Waarom zijn KLM-huisjes zo geliefd bij verzamelaars?
Voor veel verzamelaars zit de aantrekkingskracht in de combinatie van luchtvaart, Nederlands erfgoed, architectuur en de uitdaging om een complete reeks samen te stellen.
Van oudere huisjes bestaan bovendien veel verschillende uitvoeringen. Verschillen in fabrikant, opschrift, kleur van het dak, zegel, kurk en productieperiode zorgen ervoor dat de wereld van KLM-huisjes veel uitgebreider is dan alleen één exemplaar van ieder nummer verzamelen.
Een complete genummerde collectie bestaat momenteel uit KLM-huisje 1 tot en met KLM-huisje 107.
Veelgestelde vragen over KLM-huisjes
Hoeveel genummerde KLM-huisjes zijn er?
Er zijn momenteel 107 genummerde Delftsblauwe KLM-huisjes. Nummer 107, Wijnhoeve De Kleine Schorre in Dreischor, werd op 7 oktober 2026 onthuld.
Wanneer begon KLM met de Delftsblauwe huisjes?
KLM introduceerde de miniatuurhuisjes in 1952. Ze werden oorspronkelijk aangeboden aan premium passagiers en worden tegenwoordig uitgereikt aan passagiers in World Business Class op intercontinentale KLM-vluchten.
Wanneer verschijnt een nieuw KLM-huisje?
KLM onthult traditioneel op 7 oktober, de verjaardag van de luchtvaartmaatschappij, een nieuw huisje. Sinds 1994 loopt het huisnummer gelijk met de leeftijd van KLM.
Zit er altijd alcohol in een KLM-huisje?
De meeste moderne huisjes zijn gevuld met Bols Jenever. Er bestaan ook lege uitvoeringen, onder andere voor vluchten naar bestemmingen waar beperkingen gelden voor alcohol. Vintage huisjes kunnen daarnaast leeg zijn doordat de inhoud ooit is opgedronken of door de jaren heen is verdampt.
Worden alle KLM-huisjes in Delft gemaakt?
Nee. Delftsblauw verwijst naar de keramische stijl en decoratie en betekent niet dat een huisje noodzakelijk in de stad Delft is gemaakt. Officiële KLM-huisjes zijn door de jaren heen op verschillende locaties geproduceerd.
Zijn alle KLM-huisjes gebaseerd op echte gebouwen?
De collectie is gebaseerd op bestaande en historisch bijzondere gebouwen. Bij enkele vroege miniaturen is de exacte identiteit van het oorspronkelijke gebouw echter onzeker of worden in verschillende publicaties verschillende panden genoemd.
Wat is het nieuwste KLM-huisje?
Het nieuwste huisje is KLM-huisje nummer 107: Wijnhoeve De Kleine Schorre in Dreischor, Zeeland. Het werd op 7 oktober 2026 onthuld.
KLM-huisjes verzamelen
Ruim zeventig jaar na de introductie van het eerste huisje worden KLM-huisjes wereldwijd verzameld. Sommige verzamelaars richten zich op een complete genummerde reeks, terwijl anderen juist zoeken naar bepaalde fabrikanten, oudere kleurvarianten, zeldzame opschriften of speciale uitvoeringen.
Of u nu één ontbrekend nummer zoekt of een complete collectie wilt samenstellen, ieder KLM-huisje vertegenwoordigt een klein stukje luchtvaart- en architectuurgeschiedenis.